Als je een vakantie naar Tsjechië plant, is het belangrijk om je goed voor te bereiden op de aanwezigheid van teken. Tsjechië behoort tot de landen met het hoogste risico op tekenencefalitis in Europa, met jaarlijks 500 tot 1000 gemelde gevallen. Dit betekent dat Nederlandse vakantiegangers die gaan wandelen, kamperen of andere buitenactiviteiten ondernemen, zich bewust moeten zijn van de risico’s en de juiste voorzorgsmaatregelen moeten nemen.
Het percentage besmette teken in Tsjechië ligt tussen de 2 en 7 procent, wat veel hoger is dan in Nederland. Tekenencefalitis is een ernstige hersen- en hersenvliesontsteking die wordt veroorzaakt door het TBE-virus. Hoewel de meeste mensen de ziekte overleven, kan het leiden tot langdurige neurologische problemen zoals hoofdpijn, concentratiestoornissen en in zeldzame gevallen zelfs de dood.
Kans op teken
Risico per regio
Het risico op teken varieert sterk per regio in Tsjechië. Zuid-Bohemen heeft veruit het hoogste risico met een incidentie van 17,8 gevallen per 100.000 inwoners per jaar. Deze regio, die populair is bij toeristen vanwege zijn kastelen en natuurgebieden, vereist extra voorzichtigheid.
Teken zijn vooral aanwezig aan bosranden en langs waterlopen, maar je kunt ze ook tegenkomen in grote steden, parken en tuinen. Traditioneel was het risico het grootst op hoogtes tot 600 meter, maar door klimaatverandering worden teken tegenwoordig ook aangetroffen op bergtoppen boven de 1000 meter hoogte, zoals op de Snežka.
Periode van het jaar
Teken worden actief bij temperaturen boven de 5 graden Celsius, wat betekent dat het tekenseizoen in Tsjechië doorgaans loopt van maart tot november. De piekperiode valt samen met de warmere maanden van april tot oktober, precies wanneer de meeste toeristen het land bezoeken.
Het risico is niet constant gedurende het seizoen. De hoogste activiteit van teken valt samen met warme, vochtige omstandigheden in de lente en vroege zomer. Nederlandse vakantiegangers die in deze periode naar bos- en natuurgebieden gaan, lopen het grootste risico op een tekenbeet.
Voorzorgsmaatregelen
Vaccinatie en medische bescherming
Vaccinatie tegen tekenencefalitis wordt in Tsjechië aanbevolen voor alle personen ouder dan 12 maanden. Voor Nederlandse toeristen die langer dan vier weken in risicogebieden verblijven of intensieve buitenactiviteiten plannen, is vaccinatie sterk aan te raden. Het vaccin heeft een effectiviteit van 97,6 procent, wat uitstekende bescherming biedt.
De vaccinatie bestaat uit drie prikken: de eerste en tweede prik worden gegeven met een interval van een tot drie maanden, de derde prik volgt vijf tot twaalf maanden later. Het is belangrijk om tijdig te beginnen met vaccinatie, idealiter enkele maanden voor vertrek, omdat volledige bescherming pas na de tweede prik ontstaat. Nederlandse reisvaccinatie-instellingen kunnen advies geven over de noodzaak van vaccinatie op basis van je reisplannen.
Praktische beschermingsmaatregelen
Naast vaccinatie zijn er diverse praktische maatregelen die het risico op tekenbeten aanzienlijk verminderen. Draag bij wandelingen en andere buitenactiviteiten lange broeken, lange mouwen en sokken die over de broekspijpen vallen. Kies bij voorkeur lichtgekleurde kleding, zodat teken gemakkelijker te zien zijn.
Gebruik effectieve insectenwerend middel met DEET, picaridin of permethrin, vooral op kleding en blote huid. Blijf tijdens wandelingen zoveel mogelijk op paden en vermijd hoog gras, struiken en gebieden met dicht bladerdek. Controleer jezelf, je reisgezelschap en huisdieren dagelijks grondig op teken, vooral na buitenactiviteiten. Let daarbij op warme, vochtige plekken zoals oksels, liezen, haarlijn en achter de oren. Verwijder aangetroffen teken zo snel mogelijk met een tekenhaak of pincet en desinfecteer de wond. Houd de plek enkele weken in de gaten en raadpleeg bij koorts, hoofdpijn of andere ziekteverschijnselen binnen 28 dagen een arts.